kurumsal tanıtım filmi

Ülkemizde iş kazaları ve meslek hastalıkları istatistikleri

osgb ve iş sağlığı güvenliği adına isg uzmanı, danışmanlık ve mühendislik hizmeti ile iş yeri hekimliği hizmetleri sunmaktadır

Çalışma hayatında iş sağlığı ve güvenliği gereksinimlerini saptayabilmek için en iyi kararı ülkemizdeki iş kazaları istatistiklerine bakarak verebiliriz. Devamı için lütfen tıklayın...

Ülkemizde iş kazaları ve meslek hastalıkları istatistikleri

Çalışma hayatında iş sağlığı ve güvenliği gereksinimlerini saptayabilmek için en iyi kararı ülkemizdeki iş kazaları istatistiklerine bakarak verebiliriz. Çalışanların nüfusun içinde geniş bir yer kaplamaları ve toplumun en örgütlü kesimi olması sebebiyle çalışanların sağlığının korunması ve geliştirilmesi, toplum sağlığı açısından önemlidir (Aydın, Gökçek Karaca, Canbey Özgüler, ve Karaca, 2013).

Günümüzde işletmelerde iş sağlığı ve güvenliği alanında oluşan sorunların Türkiye’ye olan maliyetlerinin kesin olarak ispatlamak çok zordur ve bu konuda yapılacak çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Fakat ülkemizde bu konuda fikir sahibi olabilmemiz için gerekli kaynak iş kazaları ve meslek hastalıkları ile ilgili SGK istatistikleridir. SGK istatistiklerinin ülkemizin genel durumunu yansıtacak düzeyde olmadığı düşünülse bile istatistikler incelenerek bir şeyler söylenebilir.

Şekil 4 Türkiye' deki 2001-2014 Yılları Arasında Yaşanan İş Kaza Sayısı SGK Verileri

Ülkemizde 2001-2014 arası geçmiş yıllarda Sosyal güvenlik Kurumu’nun kayıt altına aldığı iş kazası sayılarına baktığımızda ortalama olarak her yıl 75 000 civarında iş kazası meydana gelmektedir. Bir yılı 360 gün sayarsak ortalama ülkemizde her 6 dakikada bir iş kazası meydana geldiğini söyleyebiliriz.

SGK verilerine göre son yıllara baktığımızda iş kazası sayısı 2007-2010 yılları arası azalmışken, 2011 yılı itibariyle artışa geçmiş ve 2012 de 74 871 iş kazası tespit edilmiştir. 2011 yılında 69 277 iş kazası meydana gelmiştir, dolayısıyla iş kazası sayısında bir yıl öncekine göre %8 oranında artış meydana geldiği gözlemlenmektedir. 2014 yılını incelediğimizde iş kazalarının internet ortamında bildirim kolaylığı ve iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin etkisiyle iş kazaları bildirimindeki sayı artışı 221 366 rakamlarına ulaşmıştır.

Şekil 5 2001-2014 yılları Arasında SGK Verileri ile İş Kazası Sonucu Ölüm, Meslek Hastalığı ve Sürekli İş Göremezlik Sayıları

Diğer taraftan Şekil-5 i incelediğimizde geçmiş yıllarda iş kazaları ve meslek hastalığı sonucu yaşamını yitiren çalışan sayısı ortalama olarak 1 400 civarındadır yani her gün 4-5 kişi iş kazası sonucu yaşamını yitirmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun yayınladığı en son 2014 yılı istatistiklerine göre ülkemizde 221 366 iş kazası gerçekleşmiş ve 494 meslek hastalığı vakası tespit edilmiştir. Bu 221 366 iş kazası sonucu 1 626 çalışan hayatını kaybetmiş, 1 421 çalışan ise sürekli iş göremezlik geliri alacak şekilde sakat kalmıştır.

     2011 yılında meydana gelen iş kazaları sonucu 1 700 kişi hayatını kaybetmiştir. İş kazası sonucu ölüm sayısında % 56 oranında azalma olduğu görülmektedir. Meslek hastalıklarının sayının çok düşük olması ülkemizde meslek hastalığının az olduğu anlamına gelmemekte, meslek hastalıklarının teşhisi ve tanı konmasındaki sürecin yeniden değerlendirilmesini gerektiğini düşündürmektedir (Makina Mühendisleri Odası, 2014).

Şekil 6 2001-2014 Yılları Arasında SGK Verilerine göre İş Göremezlik Ödeneği Alan Kişi Sayısı

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun Şekil-6 deki verilerine baktığımızda iş göremezlik ödeneğinin düzenli bir şekilde artarak gittiği görülmektedir. İş göremezlik ödeneği alan kişi sayısı 2014 yılında 62 097 olarak tespit edilmiştir. Görüldüğü üzere iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu işçi ve ailesi geri dönülemez kayıplara uğrayabilmekte, işveren ise manevi kayıp yanında büyük bir maddi kayba uğramaktadır. Bununla birlikte ülkemiz ekonomisi de meydana gelen bu iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucunda ödenen sürekli ve geçici iş göremezlik ödeneği, maluliyet ödeneği gibi ödemeler nedeniyle büyük kayıplara uğramaktadır.

Şekil 7 2001-2014 Yılları Arasında SGK Verilerine Göre İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sonucu Oluşan İş Günü Kayıpları

 

Şekil-7 Sosyal Güvenlik Kurumu’nun verilerini incelediğimizde 2014 yılında iş kazası sonucu ayakta ve hastanede yatarak tedavi ile 2 065 962 kayıp iş günü olarak tespit edilmiş ve meslek hastalığı sonucu 1 570 kayıp iş günü olarak tespit edilmiştir. İşletmelerde meydana gelen iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu oluşan iş günü kayıpları hem işletme açısından hem de ülke ekonomisi açısından küçümsenmeyecek kadar büyük bir sorundur.

ILO (Uluslararası Çalışma Örgütünün) açıklamalarına göre o ülkede meydana gelen iş kazaları ve meslek hastalıklarının toplam maliyetinin o ülkenin gayri safi milli hasılalarının (GSMH) %1’i ile  %3’ ü arasında değişmekte olduğunu belirtmektedir. Buna göre ülkemizin 2015 yılında GSMH’sı 1 952 658 milyon TL olduğu göz önüne alınırsak iş kazaları meslek hastalıklarının ülkemize maliyeti yaklaşık 19 526 milyon TL ile 58 580 milyon TL arasında olduğu söylenebilir.

İbrahim PEHLİVAN

İş Güvenlik Uzmanı